Üsküp'te Ne Yenir? Balkan Lezzetleri

Hemen yanı başımızda tarihi bir zenginlik var: Balkanlar. Üstelik birçok Balkan ülkesi Türk misafirlerini vizesiz ağırlıyor. Balkan ülkelerinin bazılarında geçmişin kederini hissederken bazılarında yeniden doğuşun coşkusunu hissedebiliyorsunuz. Balkan turlarının ilk rotası ise Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp. Farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan Üsküp’te, şehrin çok kültürlü yapısını camiler ve müzeler kadar derinden hissedebileceğiniz bir yer daha var: Geleneksel Balkan lezzetleri sunan fırın ve restoranlar. 

Kuzey Makedonya, Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında kalmış olmasının etkisiyle Türk kültürünü yansıtan bir coğrafyadır. Üsküp mutfağı da Türk kültürünü yansıtır. Bazı lezzetlerde de Akdeniz kültürünü görebilirsiniz. Üsküp tatil planı oluşturmadan önce Üsküp’te ne yenir sorunuza yanıt arıyorsanız doğru yerdesiniz. Gelin Üsküp’te tadabileceğiniz meşhur Balkan lezzetlerini birlikte irdeleyelim.

Geleneksel Balkan Lezzetleri

Osmanlı mirası yapıları, Eski Çarşı'nın kıvrımlı sokakları, Taş Köprü ‘ye nazır manzaralar sunan mekânları… Üsküp’e dair anlatılacak çok şey var elbette.  Biraz da otantik atmosferin devam ettiği sofraları anlatalım. Ülkenin milli lezzeti Tavče Gravče'den Somborka’ya anlatmak için heyecanlandığımız çok fazla lezzet var. İşte, Eski Çarşı'nın kıvrımlı sokaklarında yürüdükten sonra sizi karşılayacak olan o şahane lezzetler:

Fasulye ve Biber Uyumu: Tavče Gravče

Yerli halka Üsküp’te ne yenir sorusunu yönelttiğinizde alabileceğiniz birçok yanıt var elbette. Ancak ilk sırada her zaman Tavče Gravče gelir. Öyle ki her Makedon’un evinde bu besleyici ve lezzetli yemek mutlaka pişirilir. Tahmin edebileceğiniz gibi Tavče Gravče’yi Eski Çarşısı'ndaki (Stara Čaršija) geleneksel restoranlarda (kafana olarak ifade edilir) bulabilirsiniz. 

Tavče Gravče bol baharatlı fasulyenin güveçte pişirilmesiyle harmanlanır. Basit bir dille anlattığımıza bakmayın. Asidik sos dengesi ve fırınlama tekniğiyle sabır isteyen bir yemektir.  Tavče Gravče isterseniz ana yemek isterseniz meze olarak yiyebilirsiniz. Her şekliyle beğeneceğinize ve yeniden yemek isteyeceğinize eminiz. 

Tavče Gravče içeriği: Fasulye, soğan, kuru biber, sarımsak, maydanoz, karabiber, yağ

İpucu: Tavče Gravče’nin en güzel eşlikçilerinden biri Strumka armut aromalı içecektir.

Makedonya Pidesi: Pastrmajlija

Üsküp’te hem görüntüsüyle hem lezzetiyle cezbeden birçok lezzet var. Onlardan biri de kayık şeklindeki Pastrmajlija. Makedon içli pidesi olarak bilinen bu pideyi farklılaştıran üzerinde dilimlenmiş et küpleri ve biber bulunması. Üsküp gezinizde bize yakın bir lezzeti tercih ediyorsanız Pastrmajlija pidesini denmelisiniz. 

İpucu: Seyahatinizi Eylül ayına denk getirerek Pastrmajlija festivaline katılabilirsiniz. Böylece bu lezzeti Balkan ezgileri eşliğinde deneme fırsatı bulabilirsiniz.

İkonik Balkan Lezzeti: Shopska salatası (Şopska Salata)

Balkan sofralarının olmazsa olmazlarından biri de Shopska salatası. Esasında bu salata Bulgaristan'ın milli yemeğidir. Bazı kaynaklarda Sırp salatası olduğu da belirtilir. Üsküp’te geleneksel Balkan yemekleri bulunan tüm restoranlarda ana yemeğin yanında Shopska salatası verilir. Salatayı farklı kılan malzemelerin doğranma şekli ve üzerine rendelenmiş beyaz peynir (sirenje) eklenmesi. Özellikle yaz aylarında Üsküp’e giderseniz bu lezzeti denemelisiniz.

İçeriği: Domates, salatalık, soğan, acı yeşil biber, rendelenmiş beyaz peynir, yağ, tuz

İpucu: Bu ferah salatayı Eski Çarşı’daki Kapan Han’ın girişinde bulunan salaş lokantalarda yiyebilirsiniz. 

Üküp Tatlısı: Kaymaçina

Üsküp tatlısı dediğimizde aklınıza Triliçe gelmiş olabilir, fakat bir Üsküp tatlısı dadaha var: Kaymaçina. Triliçe kadar hafif olan bu tatlının özelliği çok fazla yumurta kullanılması, fakat endişeniz olmasın yumurta kokmuyor. Üzerinde tarçınla servis edilen bu tatlıyı denemenizi öneririz.

İçeriği: Süt, yumurta, toz şeker

İpucu: Tatlıyı Üsküp’te tatma fırsatınız olmadıysa tarife en yakın Kaymaçina tatlısını Kırklareli’nde veya İstanbul’da Istrancalar Köyü’nde tadabilirsiniz. 

Kahvaltılık Hamur İşi: Mekitsa

Üsküp’te ne yenir sorunuza bir sokak lezzetiyle daha yanıt veriyoruz: Mekitsa. Bazı kaynaklarda Mekitsi olarak da geçiyor. Görünümü ve hamur kızartılarak yapılması nedeniyle “Balkanlar’ın pişi’si” olarak biliyor. Aslında tam olarak pişi değil. Çünkü bizdeki pişiye göre içi biraz daha sulu ve dışı daha çıtır.

Sırbistan’da da çok sık karşınıza çıkabilecek bu yiyecek genellikle sabah kahvaltısı için tercih ediliyor. Sabah saatlerinde üzerine pudra şekeri serpilerek servis edilen bu lezzeti kimileri Ajvar sosuyla da tüketebiliyor. Bazı Üsküp cafelerinde bu lezzeti farklı sunumlarda bulabilirsiniz. 

İpucu: Bu lezzeti Ohrid yolu üzerindeki Gostivar’da Makedonya peynirleriyle birlikte yemenizi öneririz.

Tarihi Dokuyu Hissettiren Üsküp Köftesi

Üsküp köftesi genellikle Cevapi ile karıştırılıyor. İki köfte birbirinden hazırlık süreciyle ve sunumuyla farklılık gösteriyor. Baharatsız olarak hazırlanan Üsküp köftesi (Kebabčiçi), közlenmiş kuru biber ve pul biberli özel bir sosla servis ediliyor. 5'li veya 10'lu porsiyonlar gayet doyurucu. Daha önce hiç Üsküp köftesini yerinde deneyimleme fırsatı bulmadıysanız sadece bu lezzet için bile rotanızı Üsküp’e çevirebileceğinizi belirtelim. 

İçeriği: Dana eti, tuz

İpucu: Kömür ateşinde pişirilen Üsküp köftesini en taze yiyebileceğiniz saatler 12.30-14.00 arasıdır.

Üsküp ile Özdeşleşen Lezzet: Cevapi

Üsküp gastronomi manzarasından kareler sunmaya Cevapi ile devam ediyoruz. Balkan mutfağının en bilinen yemeği Cevapi aslında Bosna-Hersek ve Sırbistan'da milli yemektir. Ünü Balkan coğrafyasını aşan yemek kuzu veya dana etinden yapılıyor. Hem hazırlanışı hem de sunumu bölgesel olarak değişiyor. Örneğin, Karadağ’da köfte daha kalındır. Bazı köftecilerde (ăevabdžinica) soğan, acı ezme ve köy peyniriyle servis edilir. Cevapi yeme fırsatı bulursanız yanında geleneksel Makedon salatası Sopska’yı istemeyi unutmayın. 

İçeriği: kıyma, kırmızı biber, kekik, kırmızı biber salçası

İpucu: En iyi Cevapi’yi yiyebileceğiniz mekânlar Tarihi Türk Çarşısı'nda bulunan Destan ve Kosmos’tur. 

Sandviç İçi Börek: Simit-poğaça

Başlığı ilk okuduğunuzda aklınıza bizdeki simit ve poğaça gelmiş olabilir, fakat Üsküp’teki bu lezzet daha farklı. “Ekmek içinde börek” olarak ifade edilen bu hamur işinde simit yumuşak sandviç, poğaça ise tereyağlı sade böreğin kıyılmış şeklidir. Kahvaltıda ve günün erken saatlerinde tüketilen bu lezzet, Üsküp’ten başka bir yerde yoktur. Üsküp turunuzda simit-poğaça yemek isterseniz sabah saatlerini seçmeniz gerekir.

İpucu: Simit-poğaçayı Eski Çarşı’da ve Bitpazarı’nın karşısındaki birkaç fırında bulabilirsiniz. 

Özel Bir Lezzet: Ajvar

Ajvar, Üsküp’te hem kahvaltılık hem meze hem de sos olarak tüketiliyor. Makedonya’nın millî yemeği sayılan ajvar, patlıcan eklendiğinde pincur adıyla satılıyor. Yapılış şekli bölgesel olarak farklılık gösteriyor. Üsküp’te acı biberler közlenirken Resne’de kırmızı biberler önce pişirilip sonra soyuluyor ve bir gece bekletiliyor. Ajvar ana yemek olmasa da bir ana yemek kadar popüler. Hatta Üsküp marketlerinde hediyelik olarak satılıyor.  Yalnızca bir sos olduğunu düşünüp es geçmeyin ve ajvar sosuna bir şans verin. Dönüşte yanınıza almak isteyeceğinize eminiz.

İçeriği: Közlenmiş kırmızı biber ezmesi, bazı versiyonlarda domates, havuç ve patlıcan.

Üsküp’te Sabah Ritüeli: Burek

Üsküp’e gittiğinizde bürek yemeden dönmemelisiniz. Zaten fırınların yanından gelen burek kokusu buna pek de izin vermeyecektir. Biraz kuyruk olsa da dışı çıtır içi yumuşak ve sulu bu Balkan hamur işini yediğinizde buna değdiğini anlayabilirsiniz.  "Cetvrt" adı verilen çeyrek porsiyonlarla sunulan Üsküp böreğini soğuk bir ayranla içmenizi öneririz.

Üsküp’te en çok kıymalı bir iç harca sahip olan meso tercih ediliyor. Peynirli börek seviyorsanız beyaz peynirle hazırlanan sirenje’yi, vejetaryenseniz ıspanakla hazırlanan zelnik’i tercih etmelisiniz. Üsküp’te yaşayanlar haftada en az iki defa burek pişirirler. Bir Üsküplünün misafirlerine ikram edebileceği böreği her zaman vardır.

İçerik: Kıyma, beyaz peynir, ıspanak, pırasa veya lahana turşusu.

İpucu: Tepsi tepsi burek almak için Farmer’s Market içerisindeki börekçiye uğramalısınız.

Hafif Bir Lezzet: Triliçe

Üsküp’te ne yenir sorusunu triliçe ile yanıtlamadan kapanışı yapamazdık. Esasında bu tatlının kökeninin Güney Amerika olduğu biliniyor, fakat bizim topraklarımıza Arnavut tatlısı olarak gelmiştir. Üsküp’te de restoranların mönülerinde mutlaka yer alır. 

İpucu: Triliçe tatlısını Eski Çarşısı'ndaki tatlıcılarda (slatkarnica) bulabilirsiniz. Triliçe tatlısının en meşhur olduğu mekânlar ise Ohrid Pastanesi’nde veya Pastane Naci’dir. 

Üsküp Lezzet Turunda Bunlara Dikkat!

Üsküp Türk misafirlerine vizesiz seyahat imkânı sunuyor. Ancak bu noktada hiçbir kısıtlama olmadan seyahat edebileceğiniz yanılgısına düşmemelisiniz. 180 günde 90 gün kuralına göre 90 günden fazla Üsküp’te kaldığınızda para cezası, sınır dışı edilme ve giriş yasağıyla karşılaşabilirsiniz. Bu nedenle pasaport süreniz dolmak üzereyse seyahatinizi erteleyebilirsiniz. Üsküp seyahatinizden önce vize uygulamaları hakkında bilgi edinmenizi öneririz.

Tüm Balkan ülkelerinde aynı para biriminin geçerli olduğu düşünülür. Oysa Kuzey Makedonya’da MKD yani Makedonya dinarı geçerlidir. Üsküp’te ve Üsküp’e çok yakın noktalarda toplu taşımaya bağlı seyahat etmek kısıtlayıcı olabilir. Üsküp havalimanından araç kiralayarak seyahatinizi daha konforlu hale getirebilirsiniz. Arabayla seyahat etmeye karar verdiyseniz detaylı bilgi edinmek için şu içeriğimize de göz atmanızı öneririz: Arabayla Balkan Turu Rotası.

Üsküp Lezzetleri Hakkında En Çok Merak Edilenler

Üsküp’te helal yemek bulunur mu?

Üsküp Türk çarşısı içerisinde ve Cair bölgesi civarında Müslüman nüfus yoğundur. Bu nedenle bu bölgedeki restoranlarda helal yemek yiyebilirsiniz. Vardar Nehri’nin diğer tarafındaki restoranlarda içeriği sormanızı öneririz. Halk bu konuda anlayışlıdır ve net bir şekilde sizi yanıtlar.

Üsküp’ün en meşhur restoranları hangileridir?

Esasında bu sorunun yanıtı ne yiyeceğinize göre değişir. Üsküp usulü hamburger yemek için sosyal medyada da bahsi sıkça geçen Teteks’i tercih edebilirsiniz. Meşhur pizzacı Matto Napoletano İtalyan pizzası yemek isteyenler için en doğru tercih olacaktır. Döner yemek için en çok tercih edilen mekân Plaset’tir. Üsküp ana yemekleri ve özel sosu Ajvar için Eski Türk Çarşısı’ndaki restoranları ve esnaf lokantalarını tercih edebilirsiniz.

Üsküp’te burek nerede yenir?

Üsküp için bir ritüel haline gelen burek’i marketlerden fırına her yerde bulabilirsiniz. Farmer’s Market içerisindeki börekçi çok meşhurdur, fakat Eski Çarşı’nın tarih kokan samimi atmosferinde yemek isterseniz Eski Kasaba Börekçisi’ni tercih edebilirsiniz. Silbo da burek için önünde kuyruklar oluşan bir fırındır. 

Makedonya’da bir öğün ne kadar?

Makedonya en ucuz Balkan ülkesidir. Makedonya’da para birimi Kuzey Makedonya denarıdır. Makedonya'nın milli yemeklerini ve köftesini ortalama 7- 12 euro’dan alabilirsiniz. En uygun lezzet burek, simit-pie ve Üsküp köftesidir. Kredi karı geçmediği için nakit ödeme yapmak gerektiğini de hatırlatmalıyız. 

Üsküp’ün neyi meşhur?

Üsküp’ün en meşhur lezzetleri burek, simitpoğaça ve cevabidir. Makedon usulü soslar ve şaraplar hediyelik olarak tercih edilen lezzetlerdir. Yerel pazarlardan alınan kuru et ve peynirler de hediye olarak alınabilir. Yiyecek içecek dışında Üsküp’ten en çok satın alınan hediyelik ise Ohri incisi takılardır.